معین

مترادف:

• ټاکل شوی
• مشخص
• څرګند
• معلوم
• مقرر

نور توضیحات:
کلمه "معین" په پښتو کې د یوې ټاکلې یا مشخص شی یا حالت لپاره کارول کیږي. دا د یوې واضح او څرګندې حقیقت یا شرایطو څرګندولو لپاره هم کارول کیږي.

معينيت

English Translation: Help, assistance, support

Definition: مرسته، کمک، ساتنه

Example:

• Pashto: زه ستاسو معينيت ته اړتیا لرم.
• English: I need your help.

Synonyms: مرسته (marasta), کمک (komak), ساتنه (satena)

Antonyms: بې معينيت (be ma'eniat) - Without help, بې مرستې (be maraste) - Without assistance

قومنداني

معنی:

1. قوماندې کول، مشري کول، رهبري کول
2. د یوې ډلې یا سازمان د چارو تنظیمول او کنټرولول

مثالونه:

• هغه د ځواکونو په قومنداني کې ښه مهارت لري.
• د هېواد د امنیتي چارو قومنداني یو مهم مسئولیت دی.

مترادف: مشري، رهبري، اداره

جمهوري

معنی:

1. (صفت) د جمهوریت په اړه، د جمهوریت پلوی
2. (صفت) د خلکو د حکومت پلوی، د خلکو د واکمنۍ ملاتړی

مثالونه:

• د افغانستان جمهوري نظام د ۱۹۷۳ کال څخه راپدېخوا موجود دی.
• جمهوري غورځنګونه په ډیری هېوادونو کې د واک د ویش لپاره مبارزه کوي.

مترادف: خلک پال، دیموکرات

متضاد: شاهي، سلطنتي

فرسایشي

معنی:
۱. هغه څه چې د فرسایش (erosion) په نتیجه کې رامنځته شوي وي.
۲. هغه څه چې د وخت او شرایطو په اثر سره ورو ورو تخریب یا کمزوري شوي وي.

مثالونه:

• فرسایشي ځمکه: هغه ځمکه چې د باد، اوبو، یا نورو طبیعي عواملو په اثر سره تخریب شوې وي.
• فرسایشي پروسه: هغه بهیر چې په کې یو شی یا شرایط د وخت په تیریدو سره خرابېږي.

مترادف: تخریبي, کمزورونکی

پروګرام

معنی:

1. پروګرام (اسم) - یو تنظیم شوی پلان یا پروسه چې د یوې ځانګړې موخې لپاره طرحه شوې وي.
2. د کمپیوټر پروګرام - د کمپیوټر لپاره لارښوونې چې د ځانګړو دندو ترسره کولو لپاره لیکل شوي وي.

مثالونه:

• زه نن سبا پروګرام ته ځم. (زه نن سبا پروګرام ته ځم.)
• دا پروګرام د ډیټا تحلیل لپاره ډیزاین شوی دی. (دا پروګرام د ډیټا تحلیل لپاره ډیزاین شوی دی.)

مترادف: پلان، طرحه، سیسټم

برنامه

English to Pashto:

برنامه → Program / Plan

Definitions:

1. پروګرام (Program) – د کمپیوټر سافټویر یا یو ټاکلی عملیاتي ترتیب.

   • Example: دا یو نوی برنامه ده چې د ویډیو تدوین لپاره کارول کیږي.

2. پلان (Plan) – یو تنظیم شوی طرح یا لاره چې د یوې موخې لپاره جوړه شوې وي.

   • Example: زموږ د سفر برنامه په راتلونکې اونۍ کې ده.

Pashto to Pashto:

برنامه → یو تنظیم شوی کار یا د عملیاتو لړۍ

Examples:

• زه هر سهار خپل برنامه د کار لپاره تیاروم.
• د ښوونځي برنامې له مخې نن به امتحان وي.

Note: If referring to a TV/Radio Program, it can also be translated as خپرونه (Khabaruna).

دټولنې تمدن

معنی:
ټولنیز تمدن هغه ټولنیز نظام دی چې د یوې ټولنې د فرهنګ، اخلاقو، قوانینو، سیاسي نظام، اقتصاد، علومو، هنرونو او نورو ټولنیزو اړخونو ټولګه ده. دا د یوې ټولنې د پرمختګ او پراختیا ښکارندوی دی.

مثالونه:

• د مصر لرغونی تمدن د نړۍ یو له مخکښو تمدنونو څخه دی.
• د اسلامي تمدن اغیزې نن ورځ هم په نړۍ کې لیدل کېږي.

مترادفات:
ټولنیزه فرهنګ، مدنیت، تمدن

متضادات:
بې فرهنګي، وحشت، بربریت

تمدّن

معنی:
تمدّن د یوې ټولنې د پرمختګ، فرهنګي او ټولنيزې پرمختيا حالت ته وايي چې په ښه ژوند، علمي پرمختګ، هنري او ټولنيزو ارزښتونو کې ښکاره شي.

مترادف:

• فرهنګ (فرهنگ)
• شهرنشیني (شهرنشینی)
• تمدن (تمدن)

متضاد:

• وحشت (وحشت)
• بربريت (بربریت)
• بې فرهنګي (بی فرهنگی)

مثال:

• د اروپا په تمدن کې د علم او هنر پرمختګ ډېر مهم دی.

free will

انګلیسي: free will
پښتو: خپلواکه اراده (khpalwaka irada)
توضیح: د یو چا د عملونو او تصمیمونو ازادي او وړتیا چې د بهرني فشار یا جبر پرته وي.

مثال:

• انګلیسي: He believes in free will.
• پښتو: هغه په خپلواکه اراده باور لري. (Hagha pə khpalwaka irada bawar lari.)