فهمیدل
فهم کړل
پوهیدل

سيم
انګلیسي: Saim
د کلمې ډول: نوم (د نارینه وو نوم)

معنی/تعریف:

• دا د یو نارینه وو نوم دی چې په پښتو، اردو او عربي ژبو کې کارول کېږي.
• په عربي کې د "صائم" (صوم لرونکی، روزه نیونکی) په معنی دی.
• په پښتو کلتور کې د مذهبي او فرهنګي ارزښت لرونکی نوم دی.

مثالونه:

• سیم زه درس لوستلې دی. (سیم زما د درس لوستلو دی.)
• سیم مې ورور دی. (سیم زما ورور دی.)

مترادف/نږدې کلمې:

• صائم (عربي بڼه)
• روزه نیونکی (په توصیفي بڼه)

یادښت: دا نوم د مسلمانانو ترمنځ د مذهبي اهمیت له امله ډیر کارول کېږي.

د کمپیوتر اساساتو کتاب

انګلیسي:

Computer Fundamentals Book

تشریح:

دا یو کتاب دی چې د کمپیوتر په اړه بنسټیز معلومات، مفاهیم او اصول وړاندې کوي. په دې کتاب کې معمولاً د کمپیوتر تاریخ، جوړښت، د کار کولو اصول، سافټویر او هارډویر، د معلوماتو پروسس کول، ذخیره کول او نور اساسي موضوعات شامل دي.

د کتاب معمولي منځپانګې:

• د کمپیوتر تعریف او تاریخچه
• د کمپیوتر جوړښت او برخې
• انپټ/آوټپټ وسیلې
• حافظه او ذخیرې وسیلې
• سافټویر او هارډویر
• د معلوماتو پروسس کول
• شبکې او انټرنیټ
• د کمپیوتر کارونې په مختلفو برخو کې

نور مترادفونه:

• د کمپیوتر بنسټیز کتاب
• د کمپیوتر په اړه لومړني زده کړې کتاب
• د کمپیوتر مقدماتي کتاب

ملاتړ

معنی:

• ملاتړ (Malātaṛ): ملاتړ کول، پشتواني کول، تائید کول، مرسته کول، حمایت کول.

تفصیل:

• دا کلمه د مرستې، تائید، یا حمایت په معنی کارول کېږي. د یو چا یا یوې څیز په ګټه د قوي تړاو یا ملاتړ ښودلو لپاره کارېږي.

مثالونه:

• زه به ستا ملاتړ وکړم. (زه به ستا مرسته وکړم.)
• د هغه ملاتړ د ټولې ټولنې لپاره مهم و. (د هغه حمایت د ټولې ټولنې لپاره مهم و.)

مترادف کلمې:

• پشتواني
• مرسته
• حمایت
• تائید

متضاد کلمې:

• مخالفت
• ضد
• دشمني

ملاتړي
معنی:

• ملاتړي (جمع): هغه کسان چې ملاتړ کوي، پلويان، حاميان، ملاتړ کوونکي.
• ملاتړي (مفرد): ملاتړ کوونکی، پلوی، حامی.

مثال:

• د هغه ډېر ملاتړي دي. (هغه ډېر پلويان لري.)
• زه به تاسو ته ملاتړی وم. (زه به تاسو ته ملاتړ کوونکی وم.)

مترادف:

• پلويان، حاميان، ملاتړ کوونکي، پشتواني.

پراخ
تلفظ: parākh
ډول: صفت (صفات)
معنی:
۱. ستر، لوی، فراخ، وسیع، پلن (د ساحې، ځای، یا اندازې په اړه)

• پراخه ساحه (وسیع ساحه)
• پراخه کوټه (فراخ کوټه)

۲. مفصل، تفصيلي، جامع (د معلوماتو، مطالعې، یا بحث په اړه)

• پراخه مطالعه (جامع مطالعه)
• پراخ بحث (تفصيلي بحث)

۳. پراختیا موندلی، توسعه یافته (د فعالیت، نفوذ، یا دایرې کار په اړه)

• پراخې کړنې (وسیع فعالیتونه)

مترادفونه:

• وسیع، فراخ، لوی، ستر، پلن، مفصل، جامع

متضادونه:

• تنګ، کوچنی، محدود، مختصر

اصطلاحي کارونه:

• پراخه کول (وسیع کول، توسعه ورکول)
• پراختیا (وسعت، توسعه)
• سینه پراخه کول (سینه فراخه کول، د زړه له کومې خبره کول)

نکته:
دا لغت په پښتو کې د مادي (ځای، اندازه) او معنوي (معلومات، بحث) هردو برخو کې کارول کېږي.

لارډ
تلفظ: lārḍ
ډول: نوم (د درناوي لقب)

معنی:
۱. د انګلستان د اشرافو یا د نورو هیوادونو د اشرافو یو لقب چې د "لارډانو جرګې" (House of Lords) غړي یا د ځمکې خاوندان په کې شامل دي.
۲. په عمومي توګه د یو څښتن، مالک، یا حاکم په مانا کارول کېږي.
۳. په مذهبي اصطلاح کې د خدای یا عیسی مسیح (ع) لپاره هم کارول کېږي.

مثالونه:

• د لارډ بایرون یو مشهور انګلیسی شاعر و.
• زما لارډ! زه ستا خدمتګار یم. (د درناوی په توګه)

مترادف: سردار، امیر، خاوند، مالک
متضاد: بنده، غلام، رعیت

Incontinence

پښتو مانا:
۱. بې اختياري (be ikhtiyari) - د کنټرول له لاسه ورکول، په ځانګړې توګه د مثانې یا د معدي فعالیتونه.
۲. بې پروايي (be parwai) - بې احتياطي، بې مسئوليتي.

تفصيل:
دا اصطلاح په عمومي توګه د بدن د يوې برخې د کنټرول له لاسه ورکولو لپاره کارول کېږي، لکه:

• ادرار بې اختياري (ادرار بې کنټرولي)
• مدفوع بې اختياري (د معدي د موادو بې کنټرولي)

همدارنګه، دا د احساساتو يا د چلند د کنټرول له لاسه ورکولو لپاره هم کارول کېږي، لکه:

• احساساتي بې اختياري (د احساساتو بې کنټرولي)

مثالونه:

• Incontinence of urine: ادرار بې اختياري
• Emotional incontinence: احساساتي بې اختياري

Considerations
ګڼنې (Gaṇne)

تعریف:
د پام وړ موضوعات، فکتورونه، یا شرایط چې د یوې پریکړې، پلان، یا عمل په وخت کې په پام کې نیول کیږي. دا د مختلف اړخونو، اغیزو، او ممکنه پایلو په اړه فکر کول دي ترڅو په سمه توګه قضاوت وکړي.

مثالونه:

• د پروژې په پلان کې مالي ګڼنې مهمې دي.
• د خپلې روغتیا ګڼنې له پامه وغورځوئ نه.
• د چاپیریال ګڼنې د پالیسۍ جوړولو کې مرکزي رول لري.

مترادفونه:

• پام (Pām)
• اړخ (Aṛakh)
• فکتور (Factor)
• شرط (Shart)

متضادونه:

• بې پامي (Be pāmī)
• غفلت (Ghaflat)
• بې پروايي (Be parwāyī)

نورولوژي
(Neurology)

تعریف:
دا د طب یوه څانګه ده چې د عصبي سیستم (ماغزو، نخاع، عصبي او عضلاتي ناروغیو) په اړه مطالعه، تشخیص او درملنه کوي. نورولوژي د عصبي سیستم ساختمان، فعالیت، او د هغې د اختلالاتو سره کار کوي.

اړوند اصطلاحات:

• نورولوجیسټ (Neurologist): هغه ډاکټر چې د عصبي سیستم ناروغیو په تشخیص او درملنه کې تخصص لري.
• نورو سرجري (Neurosurgery): د عصبي سیستم جراحي.
• نورو ساینس (Neuroscience): د عصبي سیستم ساینسي مطالعه.

مثال:

• "نورولوژي په روغتون کې د ماغزو سکټو تشخیصوي."
• "زه د سر درد لپاره د نورولوجیسټ څخه مرسته غواړم."