سالمي (salmi)
معنی: په سمندر کې د بېړۍ د ډوبېدو څخه د مالونو یا د بېړۍ د برخو را ايستل؛ د خطر څخه د شيانو د ژغورلو عمل.
مثال: دوی د ډوبې شوې بېړۍ څخه ډېر توکي سالمي کړل.

ژغورل (zhghorul)
معنی: د خطر، ضایع کېدو، یا له منځه تلو څخه د یو شي د بچ کولو عمل.
مثال: د اور له امله په وران شوي کور کې یې یو څو څیزونه ژغورل.

بېرته تر لاسه کول (berta ter lāsa kawul)
معنی: د یوه شي د بې ارزښته یا خراب حالت څخه د ګټې اخیستلو لپاره کارول.
مثال: د کمپنۍ د مالیې د ستونزو څخه وروسته یې د کاروبار بېرته تر لاسه کولو هڅه وکړه.

انټرااپریټیو
د جراحي پر مهال

تعریف:
دا اصطلاح هغه عملونه، پروسې، یا حالات ته اشاره کوي چې د جراحي عملیاتو پر مهال پیښیږي. دا د جراحي پرمهال د ناروغ د روغتیا حالت، د جراحي تخنیکونو پلي کول، یا د ناڅاپي پیښو مدیریت ته هم اشاره کولی شي.

مثالونه:

• انټرااپریټیو خوندیتوب: د جراحي پر مهال د ناروغ خوندیتوب ډاډمنول.
• انټرااپریټیو تشخیص: د جراحي پر مهال د ناروغۍ تشخیص کول.
• انټرااپریټیو عوارض: د جراحي پر مهال ناڅاپي ستونزې.

نږدې اصطلاحات:

• پریاپریټیو: د جراحي مخکې
• پوسټاپریټیو: د جراحي وروسته

سور وينې خليې (Sūr wīne khalīe)

تعريف:
سور وينې خليې، چې په طبي اصطلاح کې اریتروسایټونه (Erythrocytes) هم ورته ويل کېږي، د وينې هغه خليې دي چې د اکسيجن د انتقال مسؤليت لري. دا خليې د هيموګلوبین پروټین لري، چې اکسيجن سره نښلې او بدن ته يې رسولي. سور وينې خليې بې هستې دي او د انسان په بدن کې د وينې تر ټولو زياته شمېر خليې جوړوي.

دندې:

• اکسيجن له سږو څخه بدن ته رسول.
• کاربن ډای اکسایډ له خليو څخه سږو ته رسول.
• د وينې رنګ سورول (د هيموګلوبین په وجه).

نور معلومات:

• د ژوند موده: نږدې ۱۲۰ ورځې.
• جوړښت: د ډیسک په شکل، چې د سطحې ساحه زياته کوي.
• توليد: د مغز استخوان (Bone marrow) کې جوړېږي.

antibodies

په انګلیسي کې: antibodies
په پښتو کې: ضداجسام
تشریح: ضداجسام هغه پروټینونه دي چې د بدن د ایمني سیستم لخوا تولیدیږي ترڅو د ناروغۍ لاملوونکو موجوداتو (لکه ویروسونو، باکتریاګانو) په وړاندې مبارزه وکړي. دا اجسام د بدن د خوندي کولو لپاره د یوې مهمې برخې په توګه کار کوي.

چلونه
معنی:
۱. د بدن ګرمي کمېدل او د ګرمي د کمېدو له امده بدن د ګړي ګړي خوځېدل.
۲. د وېرې، خوښۍ، يا نورو احساساتو له امده بدن د ګړي ګړي خوځېدل.

مثالونه:

• زه د تبه له امده چلونه لرم.
• د هغې خبرې اورېدلې ما په چلونو واچول.

مترادف: ګړي ګړي، لړزه، رعشه.

shortness of breath
پړسوب (Paṛsob)
تڼس (Taṇas)
د ساه نیولو ستونزې (Da sāh nīwolo stunze)

توضیح:
دا هغه حالت دی چې یو څوک په اسانۍ سره خپل ساه نه شي نیولی او یا د ساه نیولو کې ستونزې احساس کوي. دا د زړه، سږو، یا نورو روغتیایي ستونزو له امله رامنځته کېدای شي.

مثال:

• د ورزش وروسته یې د ساه نیولو ستونزې شوې.
• د سږو د ناروغۍ له امله یې پړسوب کوي.

cells

انګلیسي: cells
پښتو: حجرې (hijre)

تعریف:
حجرې د ژوندیو موجوداتو د جوړښت بنسټیز واحدونه دي. دوی د بدن د ټولو فعالیتونو لپاره مسوول دي، لکه د انرژۍ تولید، د پروټینونو جوړول، او د معلوماتو ساتل. حجرې کولی شي په خپلواکه توګه ژوند وکړي (لکه باکتریا) یا په ډلو کې د ټیشو او اعضاء په جوړولو کې مرسته وکړي.

مثالونه:

• د وینې حجرې (Blood cells)
• د مغز حجرې (Brain cells)
• نباتي حجرې (Plant cells)

Transfusion
انګلیسي: Transfusion
پښتو: انتقال (Intiqal)
بېلګه: د وينې انتقال (Da weene intiqal) - Blood transfusion

ریډیکل اسلام
مانا:
ریډیکل اسلام هغه اسلامي عقیدې ته ویل کېږي چې په تېرو او سخت دریځو لارو چارو باور لري. دا ډول عقیدې د اسلامي قوانینو او ارزښتونو په ډېر سخت او بې لچکۍ سره پلي کولو ملاتړ کوي او د نورو عقیدو یا نظامونو سره د ګډې ژوند کولو پر ځای د جبري او تېرو طریقه کارولو ته تمایل لري. په دې کې ځینې ډلې د وسله وال مبارزې او ترهګرۍ لارې هم کاروي تر څو خپل موخې ته ورسېږي.

نور معلومات:

• دا اصطلاح ډېری وخت د اسلامي ترهګرۍ یا سخت دریځو اسلامي خوځښتونو لپاره کارول کېږي.
• د اسلام په اړه د پوهانو، سیاستوالو او رسنیو ترمنځ د دې اصطلاح کارول ډېر بحث پارونکی دي، ځکه چې ځینې یې دا د اسلام په وړاندې تبعیض ګڼي.
• په نړۍ کې د القاعدې، داعش او طالبانو څېرې د ریډیکل اسلام بېلګې ګڼل کېږي.

مترادف لغات:

• ترهګر اسلام
• سخت دریځ اسلام
• افراطي اسلام

متضاد لغات:

• معتدل اسلام
• منځلاری اسلام
• صلح غوښتونکی اسلام

ژاوله
د ژاولې معنی:
ژاوله یوه زهرجن ماده ده چې د کیمیا په برخه کې د سودیم هایپوکلورایت په نوم پیژندل کیږي. دا د سپین رنګ مایع دی چې د پاکولو، سپینولو او ضد عفوني کولو لپاره کارول کیږي.

کارول:

• د کثافاتو پاکولو لپاره په اوبو کې ګډول کیږي.
• د جامو سپینولو لپاره کارول کیږي.
• د میکروبونو له منځه وړلو لپاره په روغتیايي مرکزونو کې کارول کیږي.

احتیاطي تدابیر:
ژاوله زهرجن ده او باید په احتیاط سره کارول شي. د سترګو، پوستکي او تنفس سره مستقیم اړیکه نشي کېدل.