څارښت (Tsārṛt)
معنی:
د قانوني یا اداري شرایطو په اساس د یو شخص یا سازمان د فعالیتونو یا چلند څارنه او ارزونه. دا معمولاً د جرم یا تخلف په صورت کې د سزا په توګه یا د نوي کارمندانو د ازموینې په دوره کې تطبیق کیږي.

مثالونه:

• هغه د یو کال لپاره په څارښت کې و.
• نوي کارمندان د دریو میاشتو لپاره د څارښت پر مهال وګمارل شول.

مترادفونه:
ازموینه، آزمایش، امتحان

Sanctuary (noun)

پښتو ژباړې: ۱. پناه ځای (Panaa jaa) - د امنیت او ساتنې ځای. ۲. مقدس ځای (Muqadas jaa) - د عبادت یا روحاني ارامتوب ځای، لکه معبد یا کلیسا. ۳. حیواناتو ساتنځای (Haywanaato satanjai) - د وحشي حیواناتو د ساتنې او ژوند ځای چېرې چې دوی وژل کېږي نه.

تفصيلي تشريح:

• پناه ځای په عمومي ډول د ګواښ، خطر یا ناوړه شرایطو څخه د خلکو یا حیواناتو د ساتنې ځای ته ویل کېږي.
• مقدس ځای په مذهبي چوکاټ کې هغه ځای ته اشاره کوي چې د عبادت لپاره ځانګړی شوی وي او د آرامتوب او عبادت مرکز ګڼل کېږي.
• حیواناتو ساتنځای د هغو سیمو لپاره کارول کېږي چې وحشي حیوانات په خپل طبعي چاپېریال کې ساتل کېږي او د ښکار او نورو ګواښونو څخه یې ژغورل کېږي.

مثالونه:

• The church provided sanctuary to the refugees. (کلیسا د کډوالو لپاره پناه ځای وړاندې کړ.)
• The wildlife sanctuary is home to many endangered species. (وحشي حیواناتو ساتنځای ډېرو ګواښل شویو نوعو ته کور دی.)

naturalized
پښتو:

• د تابعیت ورکول (da tabi'at warkawal) - د بل هیواد اتباعو ته د تابعیت ورکول.
• طبیعي کول (tabi'i kawal) - د نباتاتو یا حیواناتو د یوې نوې چاپیریال سره د تطبیق کولو پروسه.
• د راتللو عادت جوړول (da ratlolo adat jorawal) - په یوه ټولنه یا کلتور کې د یو څه عادي کېدل.

مثالونه:

• هغه په امریکا کې د تابعیت ورکولو وروسته طبیعي شو. (Hagha pe Amrika ke da tabi'at warkawalo wroosta tabi'i sho.)
• دا ډول بوټي په دې سیمه کې طبیعي شوي دي. (Da dol boti pe de sima ke tabi'i shawi di.)

currently
اوس
اوسمهال
اوسني وخت کې

تعریف:

• د اوسني وخت یا مهال په اړه
• په دې وخت کې، د اوسني حالت له مخې
• تر اوسه، تر اوسه پورې

مثالونه:

• He is currently working on a new project.
  هغه اوس په یو نوي پروژه کې کار کوي.
• The store is currently closed.
  پلورنځی اوس تړل شوی دی.
• Currently, the weather is very hot.
  اوسمهال هوا ډېره ګرمه ده.

د سلاکوونکو وسلو لرې کول

اربکیان
معنی:
دا یو ځانګړی نوم دی چې د یوې قوم یا قبیلې په اړه کارول کېږي. په ځینو مواردو کې دا د یوې ځانګړې جغرافیایي سیمې یا تاریخي ډلې ته اشاره کوي.

مثال:

• د اربکیان قوم د افغانستان په ختیځو سیمو کې میشت دی.

مشتق:
دا نوم د "اربک" څخه اخیستل شوی، چې یو ځای یا سیمه ته اشاره کوي.

نږدې کلمې:

• اربک
• قوم
• قبیله

توضیح:
"اربکیان" په عمومي توګه د یوې ځانګړې قومي یا ټولنیزې ډلې لپاره کارول کېږي. دا کلمه د پښتنو د یوې څانګې په توګه هم پیژندل کېږي چې د افغانستان په ختیځو برخو کې ژوند کوي.

معینیت امور امنیتې

معنی:

• د امنیتي چارو معینیت؛ د امنیتي چارو معاونیت (په دولتي ادارو کې)
• د امنیتي چارو مرستیال والي؛ د امنیتي چارو مرستیال وزارت

تفصیل: دا یو اداره یا دفتر دی چې د یوې ولایت، وزارت یا لویې ادارې د امنیتي چارو مسؤلیت لري. د دې دفتر مشر ته "معین امور امنیتې" وایي چې د امنیتي چارو په برخه کې د ولایت والي، وزارت یا د ادارې د رئیس مرستیال دی. د دې دفتر دنده د سیمه‌ای، ملي او بین‌المللي امنیتي پالیسیو تطبیق، د امنیتي ځواکونو همغږي، د امنیتي معلوماتو راټولول او تحلیل او د عامه نظم او امنیت ساتنه ده.

مثال:

• معینیت امور امنیتې د کابل ولایت د ترهګرۍ پر وړاندې مبارزې لپاره نوي پلانونه جوړ کړل.
• د کورنیو چارو وزارت معینیت امور امنیتې د پولیسو او امنیتي ځواکونو فعالیتونه کنټرولوي.

back up

انګلیسي مانا:

• (فعل) ملاتړ کول، مرسته کول، پشتګاه کول
• (فعل) بیرته راګرځول، بیرته اخیستل
• (فعل) د معلوماتو نسخه جوړول (کمپیوټري)
• (اسم) مرستندویه، پشتګاه
• (اسم) د معلوماتو نسخه (بېکاپ)

پښتو مانا:

• ملاتړ کول – د چا ملاتړ یا مرسته کول
• بېکاپ اخیستل – د کمپیوټر څخه د معلوماتو یوه اضافي نسخه جوړول
• شاته تګ – موټر یا نور وسیلې شاته بیول
• پشتګاه – هغه څوک چې مرسته کوې

مثالونه:

• انګلیسي: Can you back up your claim with evidence?
  پښتو: ایا ته خپل ادعا د شواهدو سره ملاتړ کولی شې؟
• انګلیسي: Always back up your important files.
  پښتو: تل خپل مهم فایلونه بېکاپ کړئ.
• انګلیسي: He is my back up in case I get sick.
  پښتو: که زه ناروغ شم، هغه زما پشتګاه دی.

radicalise
انګلیسي: radicalise
پښتو: تندول، افراطي کول

تفصیل:
د یو شخص یا ډلې د فکر، چلند، یا عمل په افراطي یا تندوالي بدلول، په ځانګړې توګه سیاسي یا مذهبي اړخونو کې. دا کلمه ډیری وخت د تندوالي یا افراطیت په لور د فکر د بدلون لپاره کارول کیږي.

مثالونه:

• د انټرنیټ په مرسته ځینې ځوانان تندولیږي.
• هغه ډلې چې تندې شوې دي، ډیری وخت د تاوتریخوالي لارې غوره کوي.

پرچاوۍ

فعل

معنی/تعریف:

پرچاوۍ د پرچول فعل یو ډول دی چې په پښتو کې د یو شی یا حالت د پراختیا، غځیدو، خپریدو، یا په څو اړخونو کې ویشل معنی لري. دا د یو عمل یا پروسې په توګه کارول کېږي.

مثالونه:

۱. د غوږ پرچاوۍ – د غوږ غځول یا په غوږ نیول (لکه د خبرو اوریدل).
۲. د لاس پرچاوۍ – د لاس غځول (لکه د مرستې یا راوبللې لپاره).
۳. د پاڼې پرچاوۍ – د پاڼې غځول یا خپرول (لکه د کتاب پاڼې).

مترادفونه:

• غځول
• خپرول
• پراخول
• ویشل

متضادونه:

• ګڼدل (راغونډول)
• نږدې کول
• بندول

کارول:

دا فعل په عامه خبرو او ادبي پښتو کې په بېلابېلو متنونو کې کارول کېږي.