فاسد

معنی:

• خراب، ناقص، بې ځایه، بې ارزښته
• د اخلاقو او رواجونو له مخې خراب، بد، ناوړه
• په قانوني او اداري چارو کې د رشوت اخيستونکی، چل باز

مثالونه:

• فاسد خواړه (خراب خواړه)
• فاسد نظام (خراب نظام)
• فاسد کارکوونکی (د رشوت کارکوونکی)

مترادفونه: خراب، بد، ناوړه، بې ارزښته، بې ځایه، رشوت خور

متضادونه: صالح، ښه، اصلاح شوی، با ارزښته

همکار

معنی

همکار دوه کلمې دي چې په پښتو کې د "هم" او "کار" څخه جوړې شوې دي. دا کلمه په لاندې معناوو کارول کېږي:

1. د کار ملګری - هغه څوک چې په یوه دنده، دندې، یا چارو کې سره کار کوي.
2. د همدندې کس - په یوه اداره، دفتر، یا ځای کې د کار کونکی.
3. شریک - په یوه کار یا فعالیت کې برخه لرونکی.

مثالونه

• زه او ستا همکار یو.
• زما همکاران ډېر ښه خلک دي.
• دوی دوه همکاران دي او په یوه دفتر کې کار کوي.

متضاد

• رقیب
• مخالف

نور مترادفونه

• ملګری
• شریک
• سلاکار
• کارملګری

تعقیب او پیګیري

تعقیب

• معنی: تعقیب کول، پسې تګ، پسې ځي، تعقیبول، تعقیب کېدل.
• مثال: پولیس د جرم متهم تعقیب کوي.

پیګیري

• معنی: پیګیري کول، څارنه، څارل، څارنه کول، څارنه کېدل.
• مثال: د هغه د چلند پیګیري کول اړین دي.

توضیح

دواړه لغات په عمومي ډول د څارنې، تعقیب کولو او په نظر کې نیولو په معنی کارول کېږي.

مارجه هلمند

معنی:
مارجه د هلمند ولایت یو ولسوالۍ ده چې د هلمند سیند په غاړه پروت ده. دا سیمه د کرنې او میوو لپاره پېژندل شوې ده، په ځانګړې توګه د انګورو او نورو میوو په تولید کې مشهوره ده.

نور معلومات:

• موقعیت: د هلمند ولایت په شمالي برخه کې موقعیت لري.
• دیموګرافیک: د پښتنو قبیلو لکه نورزۍ او الکوزۍ خلک په دې سیمه کې اوسیږي.
• کرنه: د سیند د اوبو له امله د ډېرو کرنیزو محصولاتو لپاره حاصلخېزه ځمکه لري.
• تاریخي اهمیت: د افغان-انګریز جګړو او نورو تاریخي پېښو شاهد دی.

پولیس محلی
په انګلیسي: Local Police

معنی/تعریف:
هغه پولیس چې د یوې ځانګړې سیمې، ښار، ولسوالۍ، یا ولایت د امنیت، نظم، او قانون پلي کولو دنده ترسره کوي. د دوی دندې کې عامه نظم ساتل، جرمونو مخنیوی، څارنه، او د خلکو مرستې شاملې دي. د پولیسو دا ډول معمولاً د مرکزي یا ملي پولیسو څخه جلا او د محلي حکومت یا ادارو لخوا کنټرول کیږي.

مثالونه:

• پولیس محلي د ښار په مرکز کې د ترافیک کنټرول کوي.
• که تاسو په سیمه کې مشکلي ولرئ، باید د پولیسو محلي څانګې ته راپور ورکړئ.

مترادفونه:

• سیمه ییز پولیس
• ځايي پولیس
• ناحیوي پولیس

متضادونه:

• ملي پولیس
• مرکزي پولیس
• امنیتي ځواکونه

محلی

معنی:

• محلی: سیمه‌ایز، ځایي، د یوې ځانګړې سیمې یا ځای پورې اړوند.
• محلی: د یوه ځانګړي ځای یا سیمې اوسیدونکی.

مثالونه:

• دا د دې سیمې محلی رسم دی. (دا د دې سیمې ځایي رسم دی.)
• زه د دې ښار محلی یم. (زه د دې ښار اوسیدونکی یم.)

مترادفونه:

• ځایي
• سیمه‌ایز
• ناحیوي

متضادونه:

• نړیوال
• بهرنی

د ختمیدو نېټه

د ختمیدو نېټه په پښتو کې د "Deadline" یا "Expiry Date" معنی لري. دا هغه ټاکل شوې نېټه ده چې تر هغې وروسته یو کار، پروژه، قرارداد، یا محصول ختمیږي یا اعتبار له لاسه ورکوي.

مثالونه:

• د پروژې د ختمیدو نېټه راتلونکی میاشت دی.
• د دوا د ختمیدو نېټه وګورئ.
• د غوښتنلیک د سپارلو د ختمیدو نېټه تیره شوې ده.

کورنی نوم

معنی:
کورنی نوم د یو کورنۍ یا فامیل مشترک نوم دی چې د شخصي نوم وروسته راځي او د کورنۍ غړو ته یې ورته ورکول کېږي. دا د یوه شخص د نسب، کورنۍ یا قبیلې په اړه معلومات ورکوي.

مثالونه:

• احمد زی
• ډاکټر عبدالقدیر خان
• ملالۍ جويا

مترادفونه:

• فامیلی نوم
• تخلص
• نسب

متضادونه:

• شخصي نوم
• لمړنی نوم

نږدې اصطلاح:

• پلارنی نوم (د پلار نوم چې په ځینو کلتورونو کې د کورني نوم په توګه کارول کېږي)

بياڼه
د کارېدنې بېلګه:
دا دې کاروان په شعر کې کارول شوي ده.

مانا:
۱. بياڼه (په پښتو کې) د "بيا" او "ڼه" څخه جوړه شوې ده چې د تکرار، بېرته راګرځېدو، یا دوهم ځل په اړه اشاره کوي.
۲. په دې شعر کې، "بياڼه" د "بيا" (یعنې بیا، دوهم ځل) په معنا کارول شوې ده، چې د یوې کار، حالت، یا موقعیت تکرار ته اشاره لري.

شعر کې کارول:
په پښتو شاعرۍ کې، "بياڼه" ځینې وخت د تکرار یا بیا راڅرګندېدو مفهوم لپاره کارول کېږي. د مثال په توګه:

• "دا دې کاروان په شعر کې کارول شوي ده" – په دې جمله کې، "بياڼه" د کاروان د بیا راتګ یا تکرار په اړه ده.

نوټ:
په پښتو کې، "بياڼه" یو غیر رسمي یا شاعراني اصطلاح ده چې په عامه ژبه کې ډیر کارول کېږي.

بياڼه
د تلفظ: بِيَاڼَه
د ډول: نوم (د ښځینه جنس)

معنی/تعریف:
۱. د ښځینه وو په اړه یوه سپکاویزه یا غیر رسمي اصطلاح چې د "ښځه" یا "مېرمن" په معنی کارول کېږي. دا کلمه په عامي ژبه کې کارول کېږي او ځینې وختونه د سپکاوي یا غیر محترمانه لحاظ لري.

۲. په ځینو متنونو یا عامي ژبه کې، دا کلمه د "مېرمن" یا "همسر" په معنی هم کارول کېږي، خو د محاورې له مخې یوازې په غیر رسمي چاپیریال کې مناسب ده.

مثالونه:

• هغه بياڼه ډېره ښکلې ده. (هغه ښځه ډېره ښکلې ده.)
• دا بياڼه زما خور ده. (دا ښځه زما خور ده.)

متضاد/مخالف:

• سړی (نارینه)

نوټ:
دا کلمه په ادبي یا رسمي متنونو کې نه کارول کېږي او په محاوره کې یوازې د مناسب سیاق او سباق سره کارول کېږي.